Phụ gia cuốn khí cho vữa trát và vữa thạch cao

Phụ gia cuốn khí là gì?

Phụ gia cuốn khí là chất hoạt động bề mặt được bổ sung vào vữa để tạo ra một lượng lớn bọt khí siêu nhỏ, ổn định và phân bố đều trong hỗn hợp trong quá trình trộn. Khác với bọt khí lớn sinh ra ngẫu nhiên khi trộn, bọt khí do phụ gia tạo ra có kích thước nhỏ, tách biệt nhau và không liên thông.

Là một phụ gia vữa trát, phụ gia vữa thạch cao và phụ gia bột bả quan trọng, chất cuốn khí được dùng với liều rất thấp nhưng tác động rõ rệt đến tính công tác, khối lượng thể tích và cảm giác thi công của vữa trát, vữa thạch cao và bột bả.

Cơ chế tác dụng

Phân tử chất cuốn khí gốc lauryl sulfate có một đầu ưa nước và một đầu kỵ nước. Khi vữa được trộn với nước:

• Phụ gia làm giảm sức căng bề mặt của nước trộn, giúp không khí dễ dàng tạo thành bọt khí nhỏ dưới tác động khuấy trộn.
• Các phân tử phụ gia hấp phụ lên bề mặt bọt khí, tạo lớp màng bảo vệ, ngăn các bọt khí nhập lại thành bọt lớn hoặc vỡ đi.
• Hệ bọt khí siêu nhỏ hoạt động như những “viên bi” giữa các hạt cốt liệu và chất kết dính, làm giảm ma sát nội và tăng độ dẻo của hỗn hợp.

Tác dụng của phụ gia cuốn khí cho vữa trát

• Tăng độ dẻo, dễ thi công: vữa mềm, bám bay, xoa nhẹ tay, giảm lực thao tác của thợ.
• Giảm khối lượng thể tích vữa tươi: cùng một khối lượng vữa khô cho ra thể tích vữa lớn hơn, tăng diện tích thi công trên mỗi bao.
• Giảm tách nước và phân tầng: hệ bọt khí giúp hỗn hợp đồng nhất, ổn định hơn.
• Cải thiện cảm giác thi công: vữa mượt, ít dính bay, bề mặt dễ hoàn thiện.

Tác dụng của phụ gia cho vữa thạch cao và bột bả

• Lớp trát nhẹ, mịn: đặc biệt quan trọng với vữa thạch cao trát tường và bột bả trong nhà, ngoài trời.
• Dễ xoa phẳng: bột bả lướt bay, giảm vết xước và vết bay trên bề mặt.
• Phù hợp cho vật liệu nhẹ: vữa cách nhiệt, tấm cách nhiệt, vật liệu bọt chèn lấp cần lượng bọt khí lớn và ổn định.

Cuốn khí và phá bọt khác nhau thế nào?

Hai nhóm phụ gia có tác dụng ngược nhau và được dùng cho các hệ vữa khác nhau:

Không nên dùng đồng thời hai loại phụ gia này trong một công thức nếu chưa thử nghiệm, vì tác dụng của chúng triệt tiêu lẫn nhau.

Xem thêm bài Phụ gia phá bọt cho vữa tự san phẳng: giảm rỗ khí, tăng độ đặc chắc.

ASL 95 – phụ gia cuốn khí dạng bột gốc lauryl sulfate

ASL 95 là chất cuốn khí dạng bột hiệu suất cao, gốc lauryl sulfate (sodium lauryl sulfate), có khả năng tạo bọt mạnh và độ ổn định bọt tốt ở liều dùng rất thấp. Theo TDS, sản phẩm:

• Cho hiệu quả cuốn khí mạnh trong vữa tươi với liều dùng cực thấp.
• Cải thiện tính công tác và cảm giác thi công của vữa.
• Tương thích với ete cellulose, bột polymer phân tán lại, phụ gia chậm đông kết và các phụ gia thông dụng khác.

Thông số kỹ thuật ASL 95

Độ trắng ≥ 80% giúp ASL 95 không ảnh hưởng màu sắc của bột bả trắng và vữa thạch cao.

Ứng dụng

• Vữa thạch cao trát tường
• Bột bả trong nhà và ngoài trời
• Vữa trát và các hệ vữa gốc xi măng
• Vữa cách nhiệt, tấm cách nhiệt
• Vật liệu bọt chèn lấp (foaming backfill)

Liều lượng khuyên dùng:

Liều khuyến nghị của ASL 95 là 0,001 – 0,02% theo tổng khối lượng vữa.

Nên bắt đầu thử nghiệm từ liều thấp, sau đó tăng dần đến khi đạt độ dẻo và khối lượng thể tích vữa tươi mong muốn.

Hướng dẫn sử dụng

• Trộn sơ bộ (premix): do liều dùng rất nhỏ, nên trộn ASL 95 trước với một lượng bột đá hoặc chất độn, sau đó mới cho vào máy trộn chính. Cách này giúp phụ gia phân tán đều trong toàn mẻ.
• Cân chính xác: dùng cân có độ chính xác cao; sai số vài chục gam trên mỗi tấn đã có thể làm thay đổi đáng kể lượng khí trong vữa.
• Kiểm soát chất lượng: đo khối lượng thể tích vữa tươi cho mỗi lô sản xuất để kiểm soát lượng khí cuốn vào.
• Kiểm tra lại liều khi thay đổi loại xi măng, thạch cao, ete cellulose hoặc thời gian trộn.

Lưu ý: không dùng quá liều

Lượng khí trong vữa càng nhiều thì vữa càng nhẹ và dẻo, nhưng cấu trúc sau đóng rắn càng rỗng. Khi dùng quá liều:

• Cường độ nén và cường độ bám dính giảm.
• Bề mặt có thể bị rỗ hoặc xuất hiện bọt lớn.
• Vữa quá xốp, dễ phấn hóa với bột bả.

Vì vậy, phụ gia cuốn khí phù hợp với vữa trát, vữa thạch cao và bột bả, nhưng không phù hợp với các hệ yêu cầu độ đặc chắc cao như vữa tự san phẳng, vữa grout hay keo dán gạch cường độ cao, trừ khi đã thử nghiệm kỹ.

Phối hợp với các phụ gia khác

• Ete cellulose (HPMC, HEMC): giữ nước và tạo độ nhớt, giúp ổn định hệ bọt khí. Xem thêm bài HPMC là gì? Vai trò giữ nước trong keo dán gạch và bột trét.
• Starch ether (EXCELCON): tăng khả năng chống chảy xệ cho vữa trát lớp dày. Xem thêm bài Starch ether là gì? Tác dụng chống trượt, chống xệ trong vữa khô.
• Bột polymer phân tán lại: tăng bám dính, bù lại phần cường độ bám dính có thể giảm do bọt khí.
• Phụ gia chậm đông kết: kéo dài thời gian thi công cho vữa thạch cao.

Bảo quản

• Bảo quản trong kho thoáng, khô ráo, mát; chú ý tránh ẩm xâm nhập.
• Bao đã mở phải buộc kín ngay sau khi dùng.
• Hạn sử dụng 24 tháng trong bao bì nguyên vẹn.

Câu hỏi thường gặp

Phụ gia cuốn khí có làm giảm cường độ vữa không?

Có, nếu dùng quá liều. Ở liều khuyến nghị và được tối ưu bằng thử nghiệm, lợi ích về tính công tác thường lớn hơn mức giảm cường độ. Với vữa trát, vữa thạch cao và bột bả, yêu cầu cường độ không cao nên phụ gia cuốn khí được dùng phổ biến.

Vì sao liều dùng ASL 95 thấp như vậy?

ASL 95 có hàm lượng hoạt chất ≥ 95% và hiệu suất tạo bọt cao, nên chỉ cần 10 – 200 g cho mỗi tấn vữa khô.

Có thể dùng ASL 95 cùng phụ gia phá bọt AX 406 không?

Không nên, vì hai phụ gia có tác dụng ngược nhau. ASL 95 dùng cho vữa trát, vữa thạch cao và bột bả; AX 406 dùng cho vữa tự san, vữa grout và vữa chống thấm dạng lỏng.

ASL 95 có làm ố màu bột bả trắng không?

Không. Sản phẩm có độ trắng ≥ 80%, liều dùng rất thấp nên không ảnh hưởng đến màu sắc của bột bả và vữa thạch cao.