HPMC là gì? Vai trò giữ nước trong keo dán gạch và bột trét
HPMC là gì?
HPMC (Hydroxypropyl Methyl Cellulose) là ete cellulose không ion. Nó được sản xuất bằng cách biến tính cellulose tự nhiên từ bông hoặc gỗ. Ở dạng bột trắng, HPMC tan trong nước lạnh và tạo thành dung dịch có độ nhớt cao. Đây là chất giữ nước cho vữa được dùng phổ biến nhất hiện nay.
Trong vữa khô trộn sẵn, phụ gia HPMC chỉ chiếm khoảng 0,05 – 0,5% khối lượng. Dù vậy, đây là phụ gia quyết định vữa có thi công được hay không. Một mẻ keo dán gạch thiếu HPMC sẽ khô nhanh, gạch dễ bong và bề mặt dễ nứt.
Vì sao vữa cần giữ nước?
Xi măng cần đủ nước và đủ thời gian để thủy hóa, tức là phản ứng tạo cường độ. Khi thi công, nước trong vữa bị mất theo ba đường:
- Nền tường hoặc sàn hút nước.
- Viên gạch hút nước, nhất là gạch nung và gạch có độ hút nước cao.
- Nước bay hơi dưới nắng và gió.
Nếu mất nước quá sớm, xi măng không thủy hóa hết. Hậu quả là cường độ bám dính thấp, vữa bở, bột trét phấn hóa và nứt chân chim. Khí hậu nóng ẩm như ở miền Nam Việt Nam làm vấn đề này nghiêm trọng hơn.
HPMC giữ nước như thế nào?
Khi gặp nước, HPMC hòa tan và làm tăng mạnh độ nhớt của pha lỏng trong vữa. Nó đồng thời tạo một lớp màng mỏng bao quanh hạt. Nhờ đó, nước bị “giữ lại” trong hỗn hợp thay vì bị nền hút đi hoặc bay hơi. Nước được nhả dần cho xi măng thủy hóa.
5 vai trò chính của HPMC trong vữa khô
- Giữ nước: Đây là vai trò cốt lõi, giúp xi măng thủy hóa đầy đủ và đạt cường độ bám dính thiết kế.
- Tăng thời gian mở: Keo dán gạch giữ được độ dính lâu hơn sau khi cán lên nền, thợ có thời gian căn chỉnh gạch.
- Chống trượt: Độ nhớt cao giúp gạch không bị trượt trên tường, nhất là với gạch khổ lớn.
- Cải thiện tính thi công: Vữa dẻo, mịn, dễ kéo bay, ít bám dính dụng cụ và hạn chế rơi vãi.
- Hạn chế nứt: Nước bốc hơi đều và chậm hơn, giảm nứt co ngót dẻo ở bột trét và vữa trát.
Liều lượng HPMC tham khảo
| Ứng dụng | Liều HPMC (% khối lượng vữa khô) |
| Keo dán gạch | 0,2 – 0,4% |
| Bột trét / skim coat | 0,2 – 0,3% |
| Vữa trát, vữa xây | 0,05 – 0,3% |
Lượng HPMC trong keo dán gạch thường cao hơn vữa trát do yêu cầu chống trượt và thời gian mở. HPMC trong bột trét cần độ nhớt cao để bột mịn, dễ xoa.
Liều cụ thể phụ thuộc vào độ nhớt của mã HPMC, loại xi măng, tỷ lệ cát/bột đá và yêu cầu sản phẩm. Nhà sản xuất nên thử nghiệm thực tế trước khi chạy sản xuất.
Chọn HPMC theo độ nhớt
Độ nhớt HPMC là thông số đầu tiên cần xem khi chọn mã:
- Độ nhớt thấp (vài trăm mPa·s): dùng cho vữa tự san, vữa lỏng cần độ chảy.
- Độ nhớt trung bình (15.000 – 40.000 mPa·s): dùng cho vữa xây, vữa trát.
- Độ nhớt cao (40.000 mPa·s trở lên): dùng cho keo dán gạch và bột trét cần giữ nước và chống trượt tốt.
Lưu ý quan trọng: Cùng một mẫu HPMC có thể cho số đo độ nhớt khác nhau tùy phương pháp đo (Brookfield hay NDJ), nồng độ và nhiệt độ. Khi so sánh giữa các nhà cung cấp, cần so trên cùng một phương pháp đo.
Một thông số khác cũng cần xem là nhiệt độ tạo gel. Nhiệt độ gel càng cao thì HPMC càng giữ nước tốt khi thi công dưới trời nắng nóng hoặc trên nền tường bị nung nóng.
Các mã HPMC/HEMC PCE Cát Lâm đang cung cấp
| Mã sản phẩm | Độ nhớt (mPa·s) | Nhiệt độ gel (°C) |
| Pankey HPMC PL40B | 300 – 600 | ≥ 75 |
| Pankey HPMC G1203P | 15.000 – 25.000 | ≥ 75 |
| Pankey HEMC EL30D | 27.500 – 34.500 | ≥ 75 |
| Pankey HPMC PL45D | 40.000 – 50.000 | ≥ 75 |
| Pankey HPMC G9450 | 45.000 – 50.000 | ≥ 75 |
| Innocel HPMC 1503S | 40.000 – 55.000 | 70 |
| Landcel HPMC MH170F | 50.000 ± 5.000 | 65 – 70 |
| Landcel HPMC MH150F | 55.000 ± 5.000 | 65 – 70 |
| Innocel HPMC 1902S | 55.000 – 75.000 | 70 |
| Landcel HPMC MH200F | 65.000 ± 5.000 | 65 – 70 |
| Pankey HPMC PL70D / PL70DD | 63.000 – 77.000 | ≥ 75 |
| Pankey HPMC PL80DD | 78.000 – 85.000 | ≥ 75 |
Câu hỏi thường gặp
HPMC có dùng được cho vữa thạch cao không?
Có. HPMC tương thích với cả hệ xi măng và hệ thạch cao.
Tăng liều HPMC có luôn tốt hơn không?
Không. Dùng quá liều làm vữa quá dính, khó kéo bay, cuốn nhiều khí và tăng giá thành. Nên tối ưu liều qua thử nghiệm.
HPMC và HEMC khác nhau thế nào?
Xem chi tiết tại bài viết HPMC và HEMC khác nhau thế nào trong vữa khô trộn sẵn?
| Cần tư vấn chọn mã HPMC phù hợp công thức? Liên hệ PCE Cát Lâm – Hotline/Zalo: 0918 268 637 – Email: pcecatlam@gmail.com – Website: pcecatlam.vn |
